خواندند يعنى جوى فارسى را به نهر عربى بدل ساختند « 1 » . ياقوت چند روايت ديگر هم درباره اين نام و معنى آن در فارسى ذكر كرده كه چون خود او هم بدانها اعتمادى نكرده و حكايتى هم كه در اين زمينه آورده به افسانه بيشتر شبيه است از ذكر آنها خوددارى مىشود . ولى درباره اين‌كه نام سريانى اين رود تامرّا است بايد به اين گفتهء او كه دربارهء رود دياله گذشت ( در استان شاد فيروز ) كه دياله و تامرّا هردو نام يك رود است نيز به عنوان نمونه‌اى براى تداخل اين نامها توجه شود . مسعودى در التنبيه و الاشراف ( ص 53 ) اين تغيير نامها را چنين نوشته است : « نهروان از كوههاى ارمنستان بيرون مىآيد و از سرزمين آذربايجان و شهرزور و صامغان عبور مىكند و سپس به جايى كه باب صلوى خوانده مىشود در نزديكى جلولا و خانقين بر سر راه خراسان ( معمولا اين راه را جاده ابريشم هم مىخوانند ) مىرسد و در آنجا تامرّا خوانده مىشود ، و سپس از قاطولهايى كه از دجله جدا مىشود كمك مىگيرد و به جايى كه باجسرى خوانده مىشود و از دو فرسخى دستگردشاه ( دسكرة الملك ) مىگذرد و در آنجا نهروان خوانده مىشود ، و آنگاه به سرزمين بعقوبا مىرسد و از وسط شهر نهروان مىگذرد و از جسرپوران و عبرتا و برزاتيا و اسكاف بنى الجنيد عبور مىكند و در ناحيهء جرجرايا به دجله مىريزد . » چنان كه در اين نوشته مسعودى ديده مىشود نام رود دياله تا آنجا كه تامرّا خوانده مىشده با رود نهروان كه از دجله مايه مىگرفته و در بخشهاى جنوبى به آن مىپيوسته است درهم آميخته . دربارهء نام نهروان اين هم نقل شده كه اين نام قديمىتر از طرح نهروان است گويند كه اين نام در استوانه‌اى از آثار قديم آمده كه در ويرانه‌هاى خفاجى كه در شرق نهر دياله كنونى بين بغداد و بعقوبه واقع است به دست آمده ، ولى اين را هم اضافه كرده‌اند كه اگر هم اين نام چنان كه حدس زده‌اند قديم‌تر باشد ناچار بايد آن نهروان در آن ايام منحصر به همان قسمتى بوده كه به موازات نهر دجله بين دياله

--> ( 1 ) . معجم البلدان ، ج 4 ، ص 847 .